Net zoals in vele andere niet-westerse landen bevinden de stoepen, voetpaden en straten in Oeganda zich in een erbarmelijke staat. Allereerst zijn de paden en (rij)wegen veelal onverhard en dus veranderen ze bij het kleinste beetje regen in een grote modderpoel - met bijkomend gevaar van slippartijen. Voor zover de straten wél verhard zijn, is dit niet automatisch een pluspunt: verharde wegen zijn zelden egaal betegeld of geasfalteerd. De stoepen en rijwegen zijn bezaaid met (grote) gaten en uitstekende obstakels als pijpen en draden. In enkele gevallen worden deze gevaren gemarkeerd, bijvoorbeeld door een rechtop geplaatste stok, maar meestal doemen de gapende gaten en omhoog stekende objecten totaal onaangekondigd op. Als voetganger dreigt dus constant het gevaar van struikelen, valpartijen en het verzwikken van enkels (of erger....).

Een volgend risico bij het zich verplaatsen in de openbare ruimte is de overvloed aan verkeersdeelnemers van uiteenlopende aard, die - veelal zonder wegmarkering, verkeerslichten en verkeerstekens - door elkaar krioelen. Hierbij geldt, uitgaande van de Oegandese verkeerspraktijk, het recht van de sterkste: voetgangers, fietsers en boda-bodas zullen zich moeten aanpassen aan het verkeersgedrag van personenauto's, taxibusjes, bussen en trucks.

Gezien de slechte staat van de stoepjes en rijwegen en de chaotische verkeerssituatie is het in Oeganda van essentieel belang om je ogen en oren goed open te houden terwijl je je in de openbare ruimte bevindt. Hindernissen en medeweggebruikers kunnen immers ernstige schade aanrichten. Ook ik ben me hiervan bewust en daarom voortdurend alert op onverwachte (of dus eigenlijk juist enigszins voorziene) obstakels en roekeloze verkeersdeelnemers. Het is mij echter niet gelukt mijn verblijf in Oeganda ongeschonden door te komen... Na ruim tweeëneenhalve maand in ‘de Parel van Afrika' staat de teller inmiddels op drie pechgevalletjes. Het risico nemende dat mijn familie na dit weblogverhaal nog minder rustig slaapt dan ze momenteel al doet, zal ik hieronder proberen een beeld te schetsen van door mij en andere weggebruikers ondervonden ‘ongelukjes'.

Mijn eerste ongelukje vond vier weken geleden plaats. Tijdens een wandeling op een zonnige dag (en dus: op slippers!) in het centrum van Kampala heb ik de kleine teen van mijn linkervoet gestoten tegen een vijf centimeter uitstekende loden pijp in de ‘stoep' (ik had hier graag een smeuïger verhaal van gemaakt, maar zo sneu liggen de zaken nu eenmaal :-)). Aanvankelijk dacht ik (vanwege de achtereenvolgens blauw-paars-geelgroene kleur) dat het een kneuzing betrof, maar een week na het incident heeft een arts in opleiding in Bujagali Falls de diagnose gesteld dat m'n teentje gebroken is. Zoals ik al dacht is daar volgens haar in het geval van een kleine teen niets ander aan te doen dan rust nemen (laat dat alleen nu net een beetje lastig zijn als je de fantastische omgeving in dit nieuwe land wilt verkennen :-) ). De eerste week heb ik m'n teen bij iedere stap gevoeld maar inmiddels is deze enkel opgezwollen en ervaar ik alleen last na een lange tijd lopen. Overigens stelt mijn eerste ongelukje niets voor vergeleken bij het verhaal van een Amerikaanse backpackster die (in het donker en in licht beschonken toestand) in een gat in de ‘stoep' is gevallen. Resultaat: een gebroken been (en dus in het gips!) en vele schaafwonden.

Ongelukje nummer twee vond plaats in Kalangala (Ssese Islands) waar ik na een regenbui ben uitgegleden tijdens het bewandelen van een afdalend modderpad richting mijn hotel. Deze slippartij heeft een indrukwekkende schaafwond op mijn (opnieuw linker-) onderbeen opgeleverd. Dit overigens tot groot vermaak van de Oegandezen, die (wanneer ik een korte broek draag) allemaal naar m'n onderbeen staren en wijzen. Blijkbaar is het erg verrassend om te zien dat ook muzungu's wel eens onderuit gaan:-) (we're all just trying to find a way through the mud....).

Het derde incident is tot slot vrij onbetekenend, maar vanwege de remedie toch wel de moeite van het vertellen waard. Een week geleden ben ik tijdens een wandeling door Kampala met m'n teenslipper blijven hangen achter een omhoogstekende steen. De huid tussen mijn eerste en tweede teen (van opnieuw mijn linkervoet!) was opengehaald en de slipper stuk. Direct na het incident wezen twee passerende jongens mij op een op nog geen vier meter afstand, in de berm zittende schoenmaker waar ik mijn slipper kon laten repareren (heb jij de boosdoenende steen soms opzettelijk zo gemanoeuvreerd?, vroeg ik hem met een lach op mijn gezicht :-)). En inderdaad, binnen vijf minuten en tegen betaling van 35 eurocent was mijn slipper weer in zijn oorspronkelijke staat hersteld en kon ik verder sjokken!

Andere incidenten hebben vooral betrekking op verkeersongevallen (die mij tot nu toe gelukkig bespaard zijn gebleven). Met name in de Mount Elgon regio ben ik al snel de tel kwijt geraakt ten aanzien van het aantal trucks en taxibussen dat van de onverharde wegen is geraakt (veelal bij regen) en (ondersteboven) in de berm is beland. Ook buiten deze regio heb ik al van aardig wat (vracht)auto's het chassis mogen bewonderen. Anderen hadden ‘mazzel' en waren enkel dwars over de weg geplaatst of diep weggezakt in de modder.

In Gombe, een klein bergdorpje bij Budadiri, ben ik op enkele meters afstand ooggetuige geweest van een heel onwerkelijk incident. Vlak voor mij werd een oude man, die uitrustte tegen een grote steen, overreden op een marktplein. De voor- en achterband van de auto rolden voor mijn ogen over de onderbuik van de verzwakt uitziende man heen. De man zelf kermde na afloop een beetje, terwijl de grote groep omstanders steigerde tegenover de achteloze bestuurder van de fourwheeldrive. Overigens is het twijfelachtig of de man binnen redelijke tijd het ziekenhuis heeft kunnen bereiken: de enige en smalle onverharde weg richting de grotere plaats Mbale was geblokkeerd door een truck die diep was weggezakt in de modder...

Tijdens een van mijn vele wandelingen door Kampala was ik ooggetuige van een ongeval met een fietser. De man werd aangereden door een vrachtwagen die een bedrijfsterrein verliet om op de doorgaande weg te komen. Blijkbaar heeft de bestuurder van de vrachtwagen de naderende fietser over het hoofd gezien. De fietser knalde op de voorkant van de truck, viel van zijn fiets, koprolde meerdere malen over de (drukke!) weg heen om vervolgens snel naar de berm te strompelen om aldaar bij te komen. Al met al leek de fysieke schade gelukkig mee te vallen.

In Jinja ontmoette ik een Engelse jongen wiens been in puin lag door een ongeluk met een beruchte boda-boda, de door stoere jongens bestuurde motoren die zigzaggend door de files heen scheuren. Volgens The New Vision, Oeganda's populairste landelijke dagblad, sterven er dagelijks gemiddeld vijf mensen aan de gevolgen van boda-boda ongelukken, en dat betreft alleen nog maar het aantal slachtoffers in de regio Kampala...

Tot slot las ik in The New Vision nog een ander treffend voorbeeld van de gevaarlijke verkeerssituatie hier. Blijkbaar worden vrouwen die 's ochtends vroeg de straten van Kampala schoonvegen namelijk met enige regelmaat overreden door voorbijrazende auto's. In de krant was een ingezonden brief geplaatst van een lezer die ervoor pleitte om de dames te beschermen door middel van reflecterende hesjes of jassen. Klinkt als een verstandig idee...

Een laatste categorie ongelukjes waarmee ik geconfronteerd ben, betreft de sensatiezoekende toeristen. Eerder vertelde ik al dat ik mij in Bujagali Falls niet heb laten verleiden tot het raften op de Nijl, zo ongeveer de enige reden waarom alle andere muzungu's naar die regio komen. De betreffende raftorganisaties weten de ongelukken verrassend goed verborgen te houden voor de auteurs van reisgidsen (Lonely Planet - die haar lezers normaliter altijd waarschuwt voor risicovolle activiteiten - rept met geen woord over letsel als gevolg van het raften) , maar tijdens mijn driedaagse verblijf heb ik al een paar rampverhalen gehoord. Zo ontmoette ik een Amerikaans meisje dat overboord is gegooid en tegen een rots is beland, waarbij ze haar scheenbeen heeft gescheurd. Toen ik haar verhaal hoorde was ik erg blij dat ik me niet heb laten overhalen tot dit soort risicovolle vrijetijdsbesteding...

Voor diegenen die na het lezen van dit verhaal denken dat mijn advies luidt: als je in Oeganda verblijft en je leven je veel waard is, blijf dan vooral thuis - dan heb je het mis. Helaas is het in sommige gevallen discutabel of je daar nu wel echt zo veilig af bent. Zo af en toe verschijnt er weer eens een bericht in The New Vision over een ingestort gebouw. Bouwbedrijven gebruiken hier regelmatig minder cement en staal dan noodzakelijk is (en in plaats daarvan minder betrouwbaar bouwmateriaal) om kosten te drukken. Gecombineerd met gebrekkig toezicht en/of corruptie door toezichthouders kan dit panden van twijfelachtige kwaliteit opleveren. En als het ongeluk niet direct door medemensen wordt veroorzaakt, komt het indirect wel door de mens: het natuurgeweld dat het resultaat is van de overbevolking in Oeganda. Jullie hebben waarschijnlijk wel gelezen over de modderstromen in Oost-Oeganda (het resultaat van een combinatie van harde regen en ontbossing voor landbouwgrond en houtproductie) waardoor enkele dorpen volledig zijn wegegevaagd...

Het zal duidelijk zijn geworden dat het uitsluiten van ieder risico hier - net als in westerse landen - niet mogelijk is. Zodra je je in de openbare ruimte bevindt moet je behoedzaam zijn en dan nóg is enige beschadiging vermoedelijk onvermijdelijk. Tegelijkertijd zijn al die gaten, hobbels, obstakels en roekeloze verkeersdeelnemers voor een westerling ook wel weer erg vermakelijk: het geeft stof om je over te verbazen en verhaaltjes als deze over te schrijven! :-)

(p.s. Voor enkele voorbeelden van stoepjes in Kampala en verkeersongevallen: zie de fotomap bij dit weblogverhaal!)